Waarom we vrede willen, maar oorlog voeren is duidelijk een boek dat aansluit op de actualiteit. Maar wat voor antwoord geven de auteurs op deze vraag? En wat voor inzicht levert ons dat op?
Is oorlog onvermijdelijk? Maakt het deel uit van onze natuur? Op zoek naar een antwoord op die vragen, nemen de auteurs je niet alleen mee naar het verleden – de eerste aantoonbare moord – maar maken ze ook de vergelijking met andere dieren. “De morele verhevenheid van de mens bestaat uit het definiëren van oorlog en moord als beestachtig, terwijl wij de enige diersoort zijn die daar bewust, niet instinctief, voor kiest.” En soms, zo valt te lezen, kiezen we er bewust voor, omdat we oorlog noodzakelijk vinden om alles beter te maken. dieren. Waarom we vrede willen maar oorlog voeren is een boek waar je een uur over een bladzijde kunt doen, omdat elke alinea, elke zin je gedachten kan laten afdwalen. Na een pagina of honderd ligt er dan ook een dikke stapel aantekeningen naast dit boek: opmerkingen, vragen, gedachtes over oorlog, vrede en hoe hoog (of laag) je een mens mag inschatten. Waarom we vrede willen maar oorlog voeren is een boek waar je een uur over een bladzijde kunt doen, omdat elke alinea, elke zin je gedachten kan laten afdwalen. Na een pagina of honderd ligt er dan ook een dikke stapel aantekeningen naast dit boek: opmerkingen, vragen, gedachtes over oorlog, vrede en hoe hoog (of laag) je een mens mag inschatten.
Social Gedrag
Dat wij uitgegroeid zijn tot de dominante, maar ook meest destructieve diersoort op deze planeet, is verwonderlijk, omdat we op vrijwel alle vlakken onderdoen voor andere dieren. We zijn niet de snelste, niet de krachtigste, hebben geen tanden om echt ergens in vast te bijten, en ga zo maar door. Ons succes komt voort uit ons sociale gedrag — uit het gezamenlijk optreden als groep, vooral in de zorg voor elkaar, maar ook in de verdediging van de groep. Archeologisch gezien blijkt er dan ook weinig tot geen bewijs te zijn dat oorlog ons in de genen zit. Sterker nog, dat sociaal noodzakelijke verbond zou dé reden moeten zijn om oorlogen te vermijden. Desondanks is de oorlog in onze hele geschiedenis prominent aanwezig. En dus: wat, indien oorlog niet — zoals Aristoteles, lang voor Clausewitz al beweerde — een zoon van de politiek is, maar een biologische rem? Een middel om te voorkomen dat we het onkruid worden dat de aarde vernietigt?
“Mensen willen vrede, geen oorlog – zelfs als zij oorlog voeren.” Die uitspraak doet denken aan de jongens in Van het westelijk front geen nieuws van Erich Maria Remarque, die voor andermans idealen en op zoek naar heldendom naar het front trekken, om al snel gedesillusioneerd te verlangen naar het einde.
“Hoogste tijd om de wereld humaner in te richten,” zeggen de auteurs. Ze besluiten hun boek met twaalf lessen die hoop moeten bieden voor de toekomst. Maar ze concluderen ook dat moderne oorlogen vaak gevoerd worden in opdracht van despoten, uit op rijkdom en macht.
Een blik op de huidige politieke wereldkaart — met Trump, Orbán, Poetin, Netanyahu, Wilders en Le Pen — volstaat om te vrezen dat de oorlog, die nodig is om alles beter te maken, op de stoep staat.