Hans Damen is brigadegeneraal buiten dienst van de Koninklijke Landmacht. Hij werd op 27 maart 2014 bevorderd tot brigadegeneraal; zijn laatste militaire functie was leider van de Taskforce Logistiek van het Ministerie van Defensie.
Damen startte zijn militaire leven in 1979, toen hij op de Koninklijke Militaire Academie (KMA) met de opleiding voor Administratie begon.
“Mijn interesse voor Defensie werd gewekt tijdens de schoolvlootdagen van de Marine. Er waren wel twee dingen die me van de Marine tegenvielen: de kleine ruimtes voor zowel officieren als manschappen, en de reistijd van zes uur tussen mijn toenmalige woonplaats en Den Helder. Dat bracht me ertoe om me aan te melden bij de Landmacht: ik ging bij het dienstvak Militaire Administratie. Na mijn opleiding heb ik ook een aantal jaar in die richting gewerkt, maar ik switchte al snel naar meer algemene banen. De laatste 12 jaar werkte ik in de Logistiek.
De laatste taak was als leider van de Taskforce Logistiek. Nu lijkt logistiek wat ondergesneeuwd in het spectrum van militaire taken. Klopt dat?
“Mensen vinden niet interessant genoeg. Tijdens oefeningen is het spannender en leuker om het wapengekletter te laten zien. Maar logistiek is niet alleen bevoorrading en transport. Het is ook personeelszorg, geneeskundige verzorging en onderhoud. En wat men niet beseft is dat, voordat je bij een bezoekersdag de aanval ziet, de logistiek al maanden van tevoren bezig zijn met de voorbereiding!"
“Het is misschien ook minder sexy omdat er tijdens de bezuinigingen van de afgelopen vijfentwintig jaar enorm veel op gekort hebben. Op zich was dat een logische keuze. Je hebt niets aan een speer zonder scherpe punt. Alleen werd op een gegeven moment de schacht van je speer wel erg kort. En tegen dat logistieke tekort lopen we nu aan.”
‘Een ander punt is dat je nooit precies weet wat je nodig hebt’
Gigantische uitdaging
Hoe was de logistiek in uitzendingen zoals Afghanistan?
“De logistieke uitdagingen in Afghanistan waren gigantisch. Het was ten eerste vijfduizend kilometer ver weg, en de bevoorrading moest door vijandelijk gebied. En wanneer iets in Pakistan aankwam, verloor je alle zicht op wat ermee gebeurde, totdat de voorraden arriveerden in Kamp Holland."
“Daarnaast kreeg de Taliban door dat je ook een oorlog kunt winnen als je brandstofkonvooien aanvalt. We moesten dus ieder bevoorradingstransport beveiligen. Deels deden we dit zelf, deels werd dat opgepakt door het bedrijfsleven. Alleen krijg je dan het probleem dat vage commerciële milities je transporten gaan beveiligen."
“Een ander punt is dat je nooit precies weet wat je nodig hebt. Hoeveelheden eten en water zijn makkelijk te berekenen, maar bij brandstof, munitie en geniematerieel is dat lastiger. Het kan zomaar zijn dat je vier weken geen munitie verbruikt. En dan wordt er op één dag voor een week aan artilleriemunitie verschoten.”
Wodka
Oekraïne heeft in 2022 de Russen aardig tegen kunnen houden. Heeft dat ook te maken gehad met logistiek, denkt u?
“Absoluut. En dat gaat heel ver terug. Russische logistiek is gebaseerd op spoorwegen. Dat hebben ze al voor de Tweede Wereldoorlog bedacht. Nu zijn spoorwegen prima om grote hoeveelheden goederen te vervoeren, maar ze zijn ook erg kwetsbaar. Dus je zag in het begin van de oorlog dat Oekraïense speciale eenheden in Rusland spoorwegen aanvielen om ervoor te zorgen dat ze niet meer gebruikt konden worden."
“Ook zag je dat allemaal Russische voertuigen stil kwamen te staan omdat ze geen brandstof meer hadden. Hoe dat kwam? Russische troepen waren, na de oefening Zapad in september 2021, in het veld gebleven. En toen het winter werd, hebben zij hun brandstof tegen wodka geruild."
“Daarnaast waren er grote problemen met onderhoud. In Rusland krijgen commandanten geld om zelf het onderhoud regelen. Dat geld wordt vaak in eigen zak gestopt en dus werd er geen onderhoud gepleegd. En dit komt allemaal bovenop de strategische en tactische blunders van Poetin zelf.”
Er kan een boel
De strijd in Oekraïne is best wel zwaar geworden de afgelopen tijd. Zeker na het aantreden van Donald Trump als president van de Verenigde Staten. Hoe kunnen wij Oekraïne op dit moment het beste steunen?
“Wat ik merk is dat er meer ruimte is gekomen voor snelle aanschaf van materieel voor Oekraïne. De regels die voor onze krijgsmacht gelden, negeren we daarbij soms ten behoeve van onze steun aan Oekraïne. Het volume neemt nu nog meer toe vanwege het aantreden van president Trump. Wat voor Oekraïne kan, zou ook voor Nederland kunnen en moeten. Het terugdringen van de bureaucratie bij aanschafprojecten zou de top prioriteit van Defensie moeten zijn.”
‘We zullen ook afspraken moeten maken met civiele transportbedrijven’
Een heel land
Wat moeten wij doen om in de toekomst onze veiligheid te verzekeren in een onzekere wereld?
“Wij zullen meer in ons leger moeten investeren, en nog veel meer in logistiek. Daarbij hoort zeker ook het aanleggen van voorraden. Voedsel inslaan is het probleem niet. Verpakt water ook niet. Maar er moet veel meer geïnvesteerd worden in munitie en brandstof. We zullen ook goede afspraken moeten maken met civiele transport- en logistieke bedrijven. We hebben civiele chauffeurs nodig om in ieder geval een deel van het traject tussen Nederland en bijvoorbeeld Litouwen te overbruggen. Ook kun je denken aan opslagplaatsen verder naar het oosten. Waar de voorraden staan maakt niet uit. Zolang we ze maar hebben.”
Hoe groot is de opgave waar we voor staan?
“Volgens het spreekwoord heb je een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Nou, je hebt een heel land nodig om een oorlog te winnen of te voorkomen. Ik denk dat de departementen Verkeer en Waterstaat, Financiën, Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken, Volksgezondheid en Defensie al goed met elkaar samenwerken. Het zou goed zijn, als ook onze bevolking doorkrijgt dat ook zij een rol moeten spelen in de verdediging van ons land.”
Dit artikel verscheen eerder in de Militaire Courant editie juni 2025.
Dit artikel wordt mede mogelijk gemaakt door Noventas.
