Militair transport over het spoor gaat voorrang krijgen op reguliere passagierstreinen en goederentreinen. Dat heeft staatssecretaris van defensie Aartsen besloten. Met dit besluit hoopt de staatssecretaris dat er meer ruimte komt om het vervoer van materieel makkelijker te maken.
Het ministerie van Defensie verwacht dat de vraag naar militair transport over het Nederlandse spoor de komende jaren zal toenemen. De Nederlandse havens spelen een grote rol in het vervoer van militair materieel van overzee naar andere delen van Europa. Met de toenemende activiteit aan de oostflank van de NAVO en de verwachte groei van de Europese defensie, verwacht het ministerie ook dat er meer treinen met materieel zullen gaan rijden.
Capaciteitsprobleem op het Nederlandse spoor
Het Nederlandse spoor zit echter al bijna helemaal vol, waardoor het op dit moment lastig is om een trein met materieel vanuit havens zoals de Eemshaven of Vlissingen, naar het oosten te laten vertrekken. Een dergelijke operatie kan nu maanden voorbereiding vergen, omdat er slechts beperkte mogelijkheden zijn om extra treinen te laten rijden op het druk bereden Nederlandse spoornetwerk. Veel militaire transporten rijden daarom ’s nachts, of moeten zo nu en dan uitwijken voor reguliere treinen.
De plannen passen in de bredere context van maatregelen die genomen worden om Nederland weerbaarder te maken. In oktober rapporteerde het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving al dat het Nederlandse spoor niet weerbaar genoeg is om crisissituaties te weerstaan. De spoorinfrastructuur is gevoelig voor sabotage en bij incidenten zijn er weinig mogelijkheden voor een back-up. Daarnaast speelt er dus ook een capaciteitsprobleem. Die problemen zijn met dit besluit niet allemaal opgelost, maar het voorrang verlenen aan transporten moet wel bijdragen aan een oplossing. In november sprak luitenant-generaal Jan-Willem Maas al op een congres van Railforum, een onafhankelijk kennisnetwerk voor de ov- en railsector. Volgens de luitenant-generaal moeten Defensie en de civiele partijen die op het spoor werken samen op zoek naar manieren om het Nederlandse railnetwerk robuuster te maken. Zowel de civiele als militaire gebruikers van het spoor hebben namelijk hetzelfde doel: een spoornetwerk dat onder alle omstandigheden blijft functioneren. Defensie werkt daarom aan een nauwere samenwerking met de civiele spoorsector, zodat de verschillende gebruikers en beheerders van het spoor in crisissituaties beter op elkaar zijn ingespeeld.
Overlast voor reizigers
De verwachting is dat reizigersverkeer niet enorm veel last gaat hebben van het besluit. In eerste instantie zullen vooral transporten met ‘prioriteit’ voorrang krijgen. Welke transporten dat zijn, beslist het kabinet. Reguliere transporten zullen voorlopig nog moeten wachten op een regulier tijdsslot op het spoor.